Houtskeletbouw

Wat is houtskeletbouw?

Bij een woning van houtskeletbouw bestaan de dragende structuren uit houten balken. Deze balken vormen samen het skelet van de woning; vandaar de term houtskeletbouw (HSB).Een houtskeletbouwwoning kan relatief snel en goedkoop worden gebouwd en is nog duurzaam ook. Het wekt daarom geen verbazing dat deze bouwmethode steeds vaker wordt toegepast. Laat u zich door Variahuis adviseren over de voor- en nadelen van houtskeletbouw in vergelijking met traditionele bouw methoden. Zo is hout veel onderhoudsgevoeliger dan beton of metselwerk. Variahuis kan houtskeletbouw deels combineren met steen of andere bouwmaterialen, zodat u de voordelen van hout optimaal benut en de nadelen ervan beperkt.

Hierna krijgt u een antwoord op de volgende vragen: 

• waar komt houtskeletbouw vandaan?
• hoe ontwikkelde de houtskeletbouw zich in Nederland?
• welke soorten houtbouw bestaan er?
• uit welke onderdelen bestaat houtskeletbouw?
• wat zijn de voordelen van houtskeletbouw?
• wat zijn de nadelen van houtskeletbouw?

Waar komt houtskeletbouw vandaan?

Houtskeletbouw wordt het meest toegepast in bosrijke gebieden en in gebieden die over onvoldoende steenachtige bouwmaterialen beschikken. Zo is 90% van alle woonhuizen in Amerika en Canada opgetrokken in houtskeletbouw. Maar ook in Noorwegen en Midden-Europa is deze bouwmethode dankzij de overvloedige beschikbaarheid van hout traditioneel heel populair.

Hoe ontwikkelde de houtskeletbouw zich in Nederland?

In Nederland begon houtskeletbouw als oplossing voor gebieden met een natte, zompige bodem. Hout is lichter dan steen en drukt daardoor minder zwaar op de fundering, waardoor het fundament zelf ook lichter uitgevoerd kan worden. Houten woningen kunnen hierdoor ook op natte bodems met relatief weinig draagkracht worden gebouwd. De houten huizen in de Zaanstreek (zoals in het museumdorp Zaanse Schans) zijn een mooi voorbeeld hiervan. 
 
Tegenwoordig wordt in Nederland houtskeletbouw veel toegepast bij de productie van gevel- en dakelementen. Deze elementen worden in een fabriek gemaakt en vervolgens per vrachtwagen naar de bouwplaats vervoerd. Daar kunnen die elementen relatief gemakkelijk worden geplaatst. Dit heeft als grote voordeel dat de woning snel wind- en waterdicht gemaakt kan worden. Dit heet ook wel prefab bouwen.
 
Dat hout een licht bouwmateriaal is, helpt ook bij het transport van houten grondstoffen en prefab houten elementen voor de houtskeletbouw. In het verleden werd heel wat bouwhout per schip vanuit het buitenland naar Nederland vervoerd. Toen waren we echter nog niet gewend om houten elementen alvast in een timmerfabriek machinaal voor te fabriceren. Het houten skelet van een woning werd vroeger volledig op de bouwplaats opgetrokken. Dit gebeurde met behulp van eenvoudig handgereedschap; houtbewerkende machines bestonden er nog niet. Dankzij de komst van die machines kreeg de (prefab) houtskeletbouw een flinke stimulans.
 
Sinds eind vorige eeuw neemt de belangstelling voor duurzaam bouwen in Nederland toe. Hierdoor neemt ook de vraag naar houtskeletbouw toe. Hout is immers een duurzaam en volledig recyclebaar bouwmateriaal. We komen daardoor ook in ons land steeds vaker houten huizen tegen.

Welke soorten houtbouw bestaan er?

Bij houtbouw kunnen globaal de volgende drievarianten worden onderscheiden:

Massieve houtbouw

Bij deze variant zijn de binnenmuren volledig van hout. De afwerking aan de buitenkant is optioneel. Het resultaat is een woning met een warme en landelijke uitstraling.

Houtskeletbouw

Bij houtskeletbouw bestaat, zoals de naam al zegt, alleen het zogenoemde skelet van de woning uit hout. De buitengevel is meestal van metselwerk (baksteen). Deze variant is vooral gewild bij mensen die van een traditionele woning houden, maar tegelijk zorg willen dragen voor het milieu.

De begane grond is traditioneel uitgevoerd in een kalkzandsteen skelet met betonnen verdiepingsvloeren. De verdiepingsopbouw (meestal bij een woning met lage gootlijn) wordt vervolgens uitgevoerd in HSB. Dit is zeer efficiënt, omdat daken en wanden dan beiden in de fabriek kunnen worden gemaakt: de afstemming van de maatvoering is eenvoudig, en de bouwsnelheid hoger. Bij deze combinatie van houtskeletbouw bouwen hebt u tevens de voordelen van traditioneel bouwen en die van houtskeletbouw!

Uit welke onderdelen bestaat houtskeletbouw?

De essentie van houtskeletbouw is dat het skelet van de woning (de dragende constructie) uit houten balken bestaat. Deze balken geven het skelet zijn stevigheid. Maar een woning kan natuurlijk niet alleen uit een geraamte van balken bestaan. Dan zou er geen enkele beschutting tegen wind, regen, kou en lawaai zijn. De ruimtes tussen de balken worden daarom opgevuld met houten plaatmateriaal.

De holtes tussen de houten platen (wanden) worden opgevuld met isolatiemateriaal zoals glaswol. Dit materiaal moet kou en lawaai buiten houden; het moet daarom zowel thermisch als akoestisch isolerend zijn.

Omdat de buitengevel van een houtskeletbouwwoning van ander materiaal dan hout kan zijn, is zo’n woning op het eerst gezicht niet altijd direct te herkennen. Wanneer de buitenmuren van metselwerk zijn, heeft een huis van houtskeletbouw het aanzicht van een traditionele woning.

Wat zijn de voordelen van houtskeletbouw?

Houtskeletbouw heeft een aantal voordelen, die hierna worden toegelicht.

• HSB is energiezuinig, milieuvriendelijk en duurzaam.

Omdat hout zo goed isoleert, hoeft u ’s winters minder te stoken om uw houtskeletbouwwoning warm te houden. Hierdoor maakt u minder energiekosten en levert u een bijdrage aan het milieu en het klimaat door minder CO2 uit te stoten. Maar ook in een ander opzicht is een houtskeletwoning milieuvriendelijk en duurzaam: de productie van hout is minder vervuilend dan de productie van veel andere bouwmaterialen. Omdat bomen wel nodig zijn om CO2 uit de lucht te halen, kan hout alleen als milieuvriendelijk en duurzaam bouwmateriaal worden aangemerkt wanneer de boomsoort waar het hout vandaan komt herplantbaar is.

• HSB is een droge bouwtechniek.

Voor de toepassing van HSB is geen water nodig. Bij metselwerk is water nodig om cement te maken.

• HSB is snel en goedkoop.

Hout kan in grote hoeveelheden worden bewerkt en vervoerd omdat het een licht bouwmateriaal is. Bovendien is het gemakkelijker en dus goedkoper om hout uit bossen weg te kappen en zagen dan om meer steenachtige bouwmaterialen uit mijnen en dergelijke te winnen. Ook kan een houten woning sneller wind- en waterdicht gemaakt worden dan een huis van baksteen. Dit komt omdat het metselen van muren veel arbeidsintensiever en tijdrovender is dan het opvullen van een houtskelet met plaatmateriaal. De snellere manier van (af)werken bij houtskeletbouw spaart niet alleen manuren uit, maar zorgt er ook voor dat de kans op schade als gevolg van wind en regen tijdens de bouw relatief klein is.

Wat zijn de nadelen van houtskeletbouw?

Tegenover de voordelen van houtskeletbouw staan de volgende nadelen:

• hout is gevoelig voor aantasting en verrotting als gevolg van vocht en schimmel
• kans op ongedierte in het hout, met als gevolg houtrot
• hout heeft minder massa dan bijvoorbeeld steen, waardoor het minder warmte op kan slaan; een houtskeletbouwwoning warmt dus sneller op.
• hout is brandgevaarlijker dan de meeste andere bouwmaterialen
• hout is onderhoudsgevoeliger dan steen; dit geldt niet voor het houtskelet en de houten binnenmuren, die goed zijn ingepakt en geïsoleerd, maar wel voor de eventuele houten buitenmuren die aan weersinvloeden onderhevig zijn.

Gelukkig kunt u voorzorgsmaatregelen nemen om hout te beschermen tegen vocht en ongedierte. U kunt het hout behandelen met chemicaliën die vocht, schimmels en schadelijke insecten tegenhouden en bovendien bij een eventuele brand vlamvertragend werken. 

Zit er eenmaal vocht in het hout van uw woning, dan is het belangrijk dat dit er weer uit kan. Sommige houtsoorten hebben een betere natuurlijke ventilatie dan andere; hout dat goed ‘ademt’, raakt vocht sneller kwijt dan hout dat slecht ‘ademt’. Misschien moet u geforceerde ventilatie toepassen om vocht uit het hout te krijgen. Zorg er verder voor dat uw woning zo wordt gebouwd, dat de houten buitenmuren niet constant met de ‘voeten in het water staan’. In dat geval helpt zelfs de beste behandeling niet om verrotting te voorkomen.

De onderhoudsgevoeligheid van hout verschilt per houtsoort. Er bestaan zelfs onderhoudsvrije houtsoorten. Ook kunt u ervoor kiezen om de buitenkant van uw houtskelet af te werken met ‘hout lookalikes’ van plastic.

Wat is het prijsverschil tussen houtskeletbouw en traditionele bouw?

Het prijsverschil tussen houtskeletbouw en traditionele bouw is niet zo groot. Dankzij een efficiënt bouwsysteem kan Variahuis een traditioneel gebouwde woning met ongeveer dezelfde prijsstelling aanbieden als een houtskeletbouwwoning. Bedenk wel dat een traditionele woning in energietechnisch opzicht een belangrijk voordeel heeft. Dat voordeel betreft de zogenoemde warmteacculatie. Dit betekent dat een traditionele woning warmte in wanden en vloeren beter opslaat dan een houtskeletwoning. Een traditioneel gebouwde woning blijft daarom langer warm dan een houtskeletwoning.

Bouw uw nieuwe houtskeletbouwwoning samen met Variahuis

Wegen de voordelen van een houtskeletwoning voor u zwaarder dan de nadelen? Bouw uw nieuwe houtskeletwoning dan samen met Variahuis. In onze eigen moderne timmerfabriek kunnen we uw nieuwe woning volledig in houtskeletbouw prefabriceren. U kunt voor zowel een traditionele woning als voor een houtskeletbouwwoning bij ons terecht. Graag adviseren wij u over de mogelijkheden.